W bliskim sąsiedztwie kościoła rzymsko-katolickiego, znajduje się świątynia obrządku wschodniego. Jak podał Ignacy Gilewski: „powstała ona z fundacji podczaszego litewskiego Aleksego Kmity Sudymontowicza w roku 1413 pod wezwaniem przenajświętszej Trójcy. Pierwotny budynek cerkwi był drewniany, obok niej stała drewniana dzwonnica”. Fundator nadał cerkwi ziemię, oraz „czterech poddanych ze wsi Boratyńca Ruskiego do pracy na tej ziemi, dziesięcinę ze wsi należących do parafii, wolne mliwo we młynach dworskich, beczkę żyta i beczkę pszenicy ze dworu, jezioro przy Bugu do połowy ryb, drzewo na opał z lasów dworskich.” Następni właściciele miasta zachowywali powyższe nadania.

Od 1596 roku wprowadzona została w życie unia kościoła obrządku wschodniego, z kościołem rzymskim. W 1795 roku, gdy Siemiatycze znalazły się pod zaborem pruskim, utworzona została diecezja supraślska, natomiast w 1805 roku miasto było już w zaborze rosyjskim i wówczas diecezję tę przyłączono do diecezji brzeskiej. Nastąpiły wtedy ważne wydarzenia dla kościoła wschodniego: w roku 1809 władze rosyjskie wydały zakaz przechodzenia wiernych z unii, czyli tzw. Unitów, do kościoła rzymskiego.

W 1828 roku, na żądanie rządu rosyjskiego, usunięto z cerkwi wyposażenia i obrzędy sprawowane tam przez duchowieństwo unijne, od 1839 roku wszystkich unitów przyłączono do cerkwi prawosławnej. Od tego momentu, wyznawcy kościoła wschodniego byli nazywani prawosławnymi.

Istniejący obecnie budynek cerkwi zaczęto wznosić w 1865 roku. Budowę obiektu ukończono w 1866 roku. Drewnianą cerkiew, jeszcze wówczas istniejącą, rozebrano.

Jak podaje Ignacy Gilewski, cerkiew siemiatycka w końcu XIX wieku i na początku XX, korzystała z pomocy skarbu rosyjskiego a później z pomocy moskiewskiego bogacza szipowa i znanego mnicha, ojca Joanna Kronsztadskiego.

W roku 1905, gdy władze rosyjskie wydały ukaz tolerancyjny, pewna liczba parafian porzuciła cerkiew przystępując do kościoła rzymsko-katolickiego. „W roku 1915 znaczna liczba ludności prawosławnej z Siemiatycz ewakuowana została do Rosji i osiedliła się w Moskwie i okolicy.”

Wracając jeszcze do zagadnienia unitów, przytoczyć należy charakterystyczny opis sporządzony przez Wasila Siewiergina, przebywającego w Siemiatyczach w 1802 roku: „Gworia o Siemiatykach, nielzia nie upominaut mnie także o Uniejatach… Kak w Pruskoj, tak i w Rosijskoj czasti Polszi nazywajut oni siebie Rossijanami. Cerkwi ich sut obyknowienno biednyja, dierewiannyja… Pri siem primirtit dołżno czto biednyj prostyj narod bolszeju czastju Uniejaty, a bogatyje i dworianie sut cistyje Katoliki… Niet poczti sieła kak w Prusskoj, tak i w Rossijskoj Polsze, gdie nie było Uniejatskoj cerkwi.”

Cerkiew prawosławna, pod wezwaniem Narodzenia Matki Bożej i świętego Piotra i Pawła, usytuowana jest w północnej części miasta, na wzgórzu znajdującym się na widłach ulic Zagumiennej i B. Głowackiego.

Plac i cmentarz przycerkiewny ogrodzone są murem, w nim, od południa znajduje się brama wejściowa, trójdzielna, zwieńczona trójkątnym szczytem. Cerkiew jest budowlą orientowaną, murowaną i malowaną na biały kolor. Składa się z szeregu lokalności o różnych rozmiarach i wysokościach. Nawa główna posiada plan prostokąta i przykryta jest drewnianą kolebką; od wschodu przylega do niej prostokątna część kapłańska z półkolistą absydą i dwoma pomieszczeniami po bokach. Od strony zachodniej do nawy głównej przylega duża prostokątna sień z wejściem na osi budowli.

Elewacje poszczególnych członków cerkwi, podzielone są pilastrami, wnękami i ozdobnymi łuczkami. Nad sienią umieszczona jest ośmioboczna, jednokondygnacjowa wieża, wystająca z czterospadowego, niskiego dachu, ozdobiona arkadowaniem i kokosznikami. Hełm posiada kształt ostrosłupa i przewiązkę i cebulastą kopułkę na szczycie. Nad nawą umieszczony jest dach namiotowy z wieżyczką o kopułce cebulastej; nad pozostałymi pomieszczeniami są dwuspadowe lub pulpitowe, wszystkie blaszane, pomalowane na kolor szary.

Cerkiew stanowi piękny akcent architektoniczny, zamykający perspektywę prowadzącej ku niej ulicy 1 Maja.

Fragment pracy magisterskiej Henryka Świerżewskiego „Zabytki Siemiatycz dowodem przeszłości miasta” 1983 r.

Na placu narożnym, przy ulicy Świerczewskiego (obecnie Pałacowa), nieco w głębi posesji, usytuowana jest dawna synagoga, w której obecnie mieści się Siemiatycki Ośrodek Kultury.

Bardzo ciekawa jest historia wzniesienia synagogi, łącząca się z pracami budowlanymi Anny Jabłonowskiej. W trakcie przebudowy miasta, postanowiła księżna zbudować pałac na północnym krańcu miasta oraz połączyć go ulicą z rynkiem. Terem pomiędzy pałacem, a rynkiem przedzielony był żydowskim cmentarzem, który musiałby być naruszony podczas prac. Księżna uzyskała zezwolenie na roboty na tym terenie od jednego z wpływowych przedstawicieli wspólnoty żydowskiej i przystąpiono do prac ziemnych. Zezwolenie wydane księżnej przez sprzeczne z żądaniami, ogółu Żydów, którzy w ogóle nie zgadzali się na budowę ulicy przez teren cmentarza. Jabłonowska jednak działała zdecydowanie, Awierbuch pisał: „Ona niemiedlienno pristupiła k udalieniju nagrobnych pamiatnikow s pałacziem i wykapywaniju kostiej. Jawriei s żineami i dietmi s płacziem brosilis na mogiły preidkow, zaszcziszczaja ich swoimi tiełami, na kniażeskije ajduki progoniali ich udarami nagojek.”

Ulicę wybudowano. Żydom księżna dała w zamian nowe tereny na cmentarz, na wschodnim krańcu miasta, za rzeką Kamionką. Po jakimś okresie zachorował i zmarł na nieznaną chorobę starszy syn księżnej. Widząc w tym fakcie karę bożą, Jabłonowska postanowiła przy tej ulicy wybudować synagogę.

„W 1755 roku świątynia była wyposażona i w pełni przystosowana do odprawiania modłów. Z biegiem czasu miejscowa wspólnota zaczynała pokojowo współżyć z księżną… W soboty w synagodze czytano specjalną, na ten cel napisaną, modlitwę za zdrowie księżnej i jej rodziny.”

Dawna synagoga zbudowana jest z kamienia i cegieł, tynkowana, malowana na kolor kremowy, utrzymana w stylu klasycznym. Budowla jest orientowana. Zewnętrze elewacje nie posiadają podziałów, jedynie wschodnia ściana jest opilastrowana i posiada pseudoportale na osiach bocznych naw. Całość przykrywa wysoki czterospadowy dach, kryty dachówką.

Główne wejście do obiektu umieszczone jest na osi budynku w ścianie zachodniej, prowadzi ono do sieni, po bokach której istnieją pomieszczenia. Główna nawa, szersza od dwóch bocznych, wydzielona jest dwoma rzędami kwadratowych filarów, połączonych ze sobą pełnymi łukami. Nawy boczne, w połowie swojej wysokości, przedzielone są galeriami. Od zachodniej strony, w nawie głównej znajduje się galeria wsparta na dwóch potężnych dorycyzujących kolumnach. Stropy budowli są płaskie.

Brak jest w obecnym wnętrzu malowideł, sprzętów i innych akcesoriów charakterystycznych dla synagog. Budynek służy dziś celom kultury. Nadal jest jednak świadectwem życia narodu, który egzystował wśród nas, a który tak szybko przeminął. Jest zabytkiem architektury sakralnej, ale jest to też, jak pisał Awierbuch: „…pomnik minionego pańskiego kaprysu.”

Obok synagogi, od południa, znajduje się budynek, w którym mieściła się niegdyś szkoła męska - obecnie budynek zajmuje szkoła zawodowa.

Fragment pracy magisterskiej Henryka Świerżewskiego „Zabytki Siemiatycz dowodem przeszłości miasta” 1983 r.

Na czasy księżnej Anny Jabłonowskiej przypada drugi etap przebudowy miasta. Położyła ona wielkie zasługi w rozbudowę miasta, którego rozwiązanie przestrzenne zachowało wielkie wartości artystyczne do dziś. Odnosi się to również do opracowania architektonicznego.

Podróż, którą odbyła księżna w 1770 roku do Francji stała się, być może, powodem powstania pomysłu przebudowy miasta. Rezydencja Stanisława Leszczyńskiego w Nancy miała stać się wzorem.

Zanim nastąpiła przebudowa, architekci księżnej pomyśleć musieli o istniejących już w mieście budowlach, wystawionych przez przodków Jabłonowskiej. Zadanie wykonane zostało pomyślnie, lecz nie wiadomo, kto był autorem całego przedsięwzięcia. Stanisław Lorentz zastanawiał się: „Jaki architekt nadał pomysłom urbanistycznym Jabłonowskiej formy konkretnego projektu? Jedność kompozycyjna założenia siemiatyckiego pozwala przypuszczać, że zostało ono zaprojektowane we wszystkich elementach przez samego twórcę. Otóż ratusz siemiatycki wykazuje uderzające analogie - pod względem zarówno proporcji brył, jak i detalu architektonicznego, do ratusza w Kocku, uchodzącego za dzieło Szymona Bogumiła Zuga. On więc przypuszczalnie zaprojektował całe założenie przestrzenne w Siemiatyczach. Na zespole placów w Nancy mógł wzorować się w oparciu o graficzne przedstawienie w dziełach E. Herego (1753 r.) i P. Pattea (1765 r.).

Zespół rynkowy w Siemiatyczach - to przede wszystkim wielkie założenie przestrzenne, zarówno w samej kompozycji układu poszczególnych elementów zespołu: kościoła, klasztoru i ogrodu jak i w dowiązaniu się ich do pozostałego układu miejskiego.

Sapieha, nakazując wyburzenie wschodniej pierzei rynkowej, chciał połączyć zespół kościelno-klasztorny z placem rynkowym „dla miłego widoku” i uzyskania odpowiedniej perspektywy widowiskowej. To były prace początkujące powstanie późniejszego sprzężenia całości. Na południowym krańcu miasta wybudowała księżna pałac - swoją rezydencję, na rynku zaś wystawiła ratusz. Obydwie te budowle połączyła szeroką aleją - promenadą. „Na osi ratusza wyprowadzono z rynku ku rezydencji ul. Pałacową o ogromnej szerokości 100 łokci warszawskich, czyli 60 metrów. Aleja ta, wysadzana czterema prawdopodobnie rządami drzew, otrzymała luźną zabudowę. U wlotu na rynek aleję flankowały dwa budynki: duży dom żydowski, prawdopodobnie zajezdny i piętrowa austeria dworska.”

Idący promenadą w kierunku rynku, czyli w kierunku północnym, widział daleko w perspektywie przed sobą południową ścianę ratusza ozdobioną wieżą z zegarem. Ratusz zajmował rynek, lecz jego bryła nie zasłaniała widoku na zespół kościelno-klasztorny zajmujący teren po wschodniej stronie ratusza. Współcześnie, wśród zabudowy rynkowej kryje się klasztor i kościół - jedynie wąski prześwit między budynkami we wschodniej ścianie rynku, pozwala dojrzeć zabudowania zespołu pałacowego. Dawna promenada, jak kiedyś przed wiekami, łączny rynek, lecz już nie z pałacem, gdyż z tej budowli nie dotrwało już nic do naszych czasów.

Można by oczywiście przywrócić „lepszy widok i miły prospekt przedsięwzięty Domu i ogrodu”, gdyby reaktywować zarządzenia Michała Sapiehy z dnia 15 marca 1725 roku. Być może kiedyś w przyszłości, podczas kolejnej przebudowy rynku, pod kierunkiem odpowiednich fachowców, z rynku otworzony zostanie widok na wschód, przez co, zespół kościelno-klasztorny odzyska dawne walory przestrzenne, które pozwalają mu prezentować się w całej okazałości, może nawet w zrekonstruowanym ogrodzie.

W okresie baroku przestrzenie nie zabudowane stanowiły nie tylko place ale i parki, których rozplanowanie łączyło się integralnie z architekturą budynków.

Fragment pracy magisterskiej Henryka Świerżewskiego „Zabytki Siemiatycz dowodem przeszłości miasta” 1983 r.

Obecnie istniejący cmentarz, nie wliczając części współcześnie założonej, powstał w 1805 roku. Marta Jankowska, w opracowaniu dotyczącym kaplicy ewangelickiej pisała, że 21 kwietnia 1805 roku odbyła się uroczystość poświęcenia ziemi pod cmentarz oraz, że rok później wydzielony teren już ogrodzono dzieląc go na trzy części, dla trzech wyznań. Był to więc cmentarz wielowyznaniowy. Podział taki dokonany został na rozkaz ówczesnych władz pruskich.

Cmentarz katolicki obecnie sąsiaduje z prawosławnym, lecz dzieli je dobudowany z kamienia murek. Wprowadzona w życie carska ustawa z 1839 roku, spowodowała podział w społeczeństwie, później podzielono też cmentarze.

Opisywany cmentarz zajmuje południową część cmentarza, w starych granicach. W części tej znajduje się kościółek cmentarny świętej Anny. W murze, od południa, umieszczona jest stara brama wejściowa o klasycystycznych formach.

Wśród wielu nagrobków z napisami w językach polskim, rosyjskim lub mieszanym, na uwagę zasługuje kilka, ze względu na są ciekawą architekturę lub detal. Oto parę przykładów. Pomnik nagrobny Antoniny z Borysewiczów Zaleskiej, z roku 1849. Zbudowany został w postaci utrąconego trzonu kolumny z wazą, trzon w górnej partii otoczony jest girlandami. Jest to żeliwny odlew o wysokości czterech metrów, o cechach klasycystycznych. Na cokole od strony wschodniej umieszczona jest tablica z następującym tekstem: „wzorowey i naycnotliwszey żonie matce i obywatelce Antoninie z Borysewiczów Zaleskiey w 1793 roku urodzoney w dniu 6/18 września 1849 roku zmarłey w dowód niewygasłey wdzięczności nieutuleni w żalu mąż rodzina tę niemą pamiątkę poświęcają przechodniu westchniy z nami do Boga za drogą jey duszę.”

Pomnik nagrobny wystawiony przez Józefa Wróblewskiego. Pochodzi z 1856 roku, jest murowany z cegły, na planie prostokąta, blaszanym daszkiem zwieńczonym żelaznym krzyżem. Pomnik jest mocno zniszczony, tynkowanie odpada, daszek jest niekompletny, płyta murowana nadpęknięta. We wschodnią ściankę pomnika wmurowana jest płyta marmurowa, na której, obok napisu znajduje się herb Wróblewskich „Ślepowron”. Tekst głosi: „Syn i Mąż Radca Honorowy Józef Wróblewski na pamiątkę matce Teresie z Piotrowskich Wróblewskiej zmarłej 20 lipca 1855 mającej lat 85 i żonie Alexandrze z Baranowskich Wróblewskiej zmarłej 24 stycznia 1856 w 39 roku życia.”

Pomnika Andrzeja Sienkiewicza z 1855 roku. Usytuowany jest w odległości około pięciu metrów od pomnika Wróblewskich. Zbudowany na planie kwadratu z cegły, cały tynkowany, przykryty blaszanym daszkiem namiotowym. W czterech ścianach pomnika znajdują się wgłębienia, zamknięte od góry łukiem odcinkowym. Od strony wschodniej, w takim wgłębieniu umieszczona jest marmurowa płyta w kolorze różowym z herbem „Leliwa” i tekstem: „D.O.M. Tu spoczywa śp. Andrzej Sienkiewicz żył lat 86 zmarł 19 marca 1853. Prosi o westchnienie do Boga.”

W bliskim sąsiedztwie przedstawionych pomników, wśród zarośli, odnaleźć można stare, bezimienne nagrobki o ciekawej architekturze. Przykrywające je półokrągłe daszki wieńczy charakterystyczny metalowy krzyż.

W zakończeniu demonstracji ciekawych pomników nagrobnych cmentarza katolicko- prawosławnego, należy wspomnieć o klasycystycznym pomniku Heleny Rudzkiej z XIX wieku, usytuowanym tuż przy południowej bramie wejściowej.

Fragment pracy magisterskiej Henryka Świerżewskiego „Zabytki Siemiatycz dowodem przeszłości miasta” 1983 r.

Melania Grygoruk

tel. 536 908 184 

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

Pl. Jana Pawła II 10

ul. Grodzieńska 33H

ul. Nadrzeczna 1

Bankomaty Banku PKO BP

ul. ks. Piotra Ściegiennego 3

ul. Pałacowa 3

ul. Nadrzeczna 1

Bankomat Banku PKO S.A.

Pl. Jana Pawła II 15

ul. Tadeusza Kościuszki 2

Bankomat  Banku Spółdzielczego w Siemiatyczach

ul. Drohiczyńska 8

Bankomat Banku Spółdzielczego w Brańsku (Oddział w Siemiatyczach)

ul. Małopolska 2

Bankomat Banku BGŻ

ul. Pałacowa 12

1. Zajazd Kmicic
ul. 11 Listopada 192
tel. 85 655 24 32
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
29 miejsc noclegowych

2. Pensjonat „Cezar”
ul. Mickiewicza 10
tel. 85 656 40 60
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.pensjonat-cezar.eu
28 miejsc noclegowych

3. Usługi hotelarskie "HELENA"
ul. Kasztanowa 58
tel. 85 655 23 45
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.hotel-helena.net
15 miejsc noclegowych

4. Gościniec „Stary Rynek”
Pl. Jana Pawła II 41
tel. 695 186 429
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
13 miejsc noclegowych

5. Pokoje Gościnne Elżbieta i Józef Kobus
ul. Stanisława Moniuszki 1 a
tel. 501 134 349
20 miejsc noclegowych

6. Hotel Kresowiak
ul. Grodzieńska 7
tel. 85 682 82 28
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.kresowiaksiemiatycze.pl
60 miejsc noclegowych

7. Usługi Hotelarskie
ul. Małopolska 9
17-300 Siemiatycze
tel. 735 396 397, 660 468 615
4 miejsca noclegowe

8. Pod Skrzydłami Podlasia
Edyta Anna Brzozowska
ul. Jana Kilińskiego 29
17-300 Siemiatycze
tel. 796 822 511
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.podskrzydlamipodlasia.pl
13 miejsc noclegowych

9. Budynek mieszkalny wielorodzinny
ul. 11 Listopada 28B
17-300 Siemiatycze
12 miejsc noclegowych

10. Zajazd Arkadia
ul. Górna 68
17-300 Siemiatycze
Tel. 85 679 53 70
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
www.zajazdarkadia.pl
33 miejsca noclegowe

11. Zajazd Echo
ul. Krótka 5
17-300 Siemiatycze
tel. 85 656 07 67
e-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
12 miejsc noclegowych 

RESTAURACJE

Pensjonat Cezar, ul. Adama Mickiewicza 10, tel. 85 656 40 60

Zajazd u Kmicica, ul. 11 Listopada 192, tel. 85 655 24 32

Hotel Kresowiak, ul. Grodzieńska 7, tel. 85 682 82 28

Zajazd Arkadia, ul. Górna 68, tel. 727 166 004

PUNKTY GASTRONOMICZNE/KAWIARNIE/BARY

CIEKAWA kawiarenka, ul. Ciechanowiecka 29, tel. 692 561 873

EMKa Bar, ul. Pałacowa 17, tel. 508 130 675

U Szymka, ul. 11 Listopada 35A, tel. 85 655 45 44

Lepirożek, ul. Tadeusza Kościuszki 86, tel. 732 714 166

W STARYM POMIE, ul. Ciechanowiecka 29D, tel. 795 556 985

SPORTOWA, ul. Sportowa 34, tel. 514 092 453

Sushi Siem, ul. Grodzieńska 33C, tel. 501095348

Da Grasso, ul. Ciechanowiecka 33, tel. 517 882 664

Pizzeria Karolina, ul. Słowiczyńska 4, tel. 85 656 00 10

Pizzeria Pepperoni, ul. Wysoka 60C, tel. 732 589 601

Bar na Pałacowej, ul. Pałacowa 4, tel. 510 912 826

Przystań Wschód Złote Tarasy, ul. Sportowa 17, tel. 534 010 969

Mała gastronomia MINI BAR, ul. Grodzieńska 33 A

Bar Orientalny, ul. Gen. Władysława Andersa 5A

Rabarbar, ul. Legionów Piłsudskiego 14A

Sałatkowe Szaleństwo, ul. Ks. Piotra Ściegiennego 2E, tel. 506 605 278

Kraftowe Kebaby, ul. Grodzieńska 29, tel. 500 596 085

Top Drive, ul. 11 Listopada 184, tel. 518320 408